FA | EN | AR
صفحه نخست
سه شنبه ۲ خرداد ۱۳۹۶
 عکس بالای منو


» جایزه ابن سینای یونسکو برای اخلاق در علم وفناوری
 جایزه ابن‌سینای یونسکو 

جایزه ابن‌سینای یونسکو برای اخلاق در علم و فناوری

زندگی و آثار ابن‌سینا ما را برآن داشت تا درباره اخلاق در علم و فناوری، و به ویژه در زیست اخلاق (bioethics) تأمل کنیم. در حالی که پزشکی معاصر اخلاق را موضوعی جدا، هرچند مکمل، به حساب می‌آورد. روشن است که در رویکرد کل نگر ابن‌سینا، اخلاق بخش لازم پزشکی است. ابن‌سینا به جدایی بین اخلاق و پزشکی، و بطور کلی اخلاق و علم اعتقاد ندارد، که دقیقا هدف اخلاق علمی نیز همین است: یعنی به هم آمیختن اخلاق با فعالیت علمی.

برای تفکر درباره اخلاق، ابن‌سینا از بسیاری جهات اهمیت دارد؛ او پلی است، هم بین شرق و غرب و هم بین قدیم و جدید. از نظر وی که بسیاری از جنبه‌های علم مدرن را نوید داده است بین زمینه‌های مختلف دانش، بین عالم و انسان سیاسی (homo politicus)، بین علم و اخلاق، و بین علم و محیط زیست، هیچ تفاوتی وجود ندارد. این تفاوت گذاری‌ها، محصول تفکر مدرن اروپایی است و شاید ریشه مشکلات امروزی مربوط به اخلاق در همین‌جا بوده است. با این همه نمی‌توان انکار کرد که طی دوران مدرن، این تصور با پیشرفت علم و فناوری و بالارفتن سطح زندگی در برخی کشورها، در پیوند بوده است؛ البته بسیار بی‌معنا خواهد بود اگر کسی (به بهانه این تحول تاریخی) بخواهد ابن‌سینا را به وسیله‌ای برای حسرت نسبت به گذشته تبدیل کند یا خواهان بازگشت به عقب شود. همچنین نادرست است اگر تصور شود همه مسائلی را که ما اکنون در اخلاق علمی و فناوری داریم، ابن‌سینا در زمان خود حل کرده بود. آن چه امروز ما در پی دستیابی و بازرسی‌اش هستیم، روحیه و شیوه نگرش ابن‌سینا است. اندیشیدن به ابن‌سینا در قلمرو امروزی اخلاق در علم و فناوری، تا حدی به اندیشیدن درباره والدین شخص در عرصه روانکاوی شباهت دارد. کوشش برای درک پیامدهای جدایی از والدین به معنای شوق بازگشت به کودکی نیست بلکه برای غلبه بر مشکلاتی است که آن ضربه‌های روحی اولیه به بار آورده است.

ابن‌سینا با زندگی و آثار بسیار با اهمیت خود، ما را به اندیشیدن درباره اخلاق علمی فراخواند.


بخش اخلاق در علم و فن‌آوری یونسکو

بخش اخلاق در علم و فناوری یونسکو بازتاب دهنده اولویتی است که یونسکو با تأکید ویژه بر زیست اخلاق برای اخلاق در علم و فنا‌وری قائل است. یک هدف استراتژی میان مدت سازمان «ارتقای اصول و معیارهای اخلاقی برای هدایت پیشرفت علمی و فناورانه و دگرگونی اجتماعی» است. فعالیت‌های این بخش عبارت است از تأمین حمایت برای آن دسته از کشورهای عضو یونسکو که قصد فعالیت در زمینه اخلاق در علم و فناوری را دارند. حمایت‌هایی از قبیل تدوین برنامه‌های آموزشی، تشکیل کمیته‌های ملی اخلاقی، برپایی کنفرانس‌ها و جلب همکاری سرپرستان یونسکو.

این بخش همچنین تعیین دبیر اجرایی برای سه قسمت بین المللی اخلاقی را برعهده دارد که عبارتند از:

کمیسیون جهانی اخلاق در علم و فناوری COMEST)) [1]، کمیته بین‌المللی زیست اخلاق IBC))[2] و کمیته بین دولتی زیست اخلاق IGBC))[3] .

 

معرفی جایزه ابن‌سینا برای اخلاق در علم

 ابوعلی حسین‌ابن عبدالله ابن‌سینا، معروف به ابن‌سینا (980-1037)، که در 370 هجری از تبار ایرانی در بخارا به دنیا آمد، یکی از مهمترین دانشمندان و فیلسوفان قرن‌های دهم و یازدهم بود. وی مشهورترین چهره فلسفی قرون میانی و در فاصله بین سالهای 1100 تا 1500 میلادی پرنفوذترین شخصیت عالم پزشکی بود. ابن‌سینا در سراسر عمر خود دانشمندی خلاق بود و در تجهیز بشریت برای ساختن آینده‌ای بهتر نقشی حیاتی برعهده داشت. او تمام زندگی علمی خود را وقف ارتقای اخلاق، تعالی بخشیدن به ویژگی‌های انسانی و افزایش رفاه و سلامت نسل‌های آینده کرد.

تعداد تألیفات او در حدود 450 اثر بود که از آن میان حدود 240 اثر  باقی مانده است. از این آثار باقی مانده 150 اثر درباره فلسفه است و 40 اثر به پزشکی اختصاص دارد. دو زمینه‌ای که وی در آنها بیشترین فعالیت‌را داشت اثر معروف ابن‌سینا موسوم به کتاب شفا در برگیرنده بسیاری از رشته‌های مهم مثل علوم طبیعی، ماوراء الطبیعه، منطق، ریاضیات، اختر شناسی و موسیقی است، شاهکار پزشکی او کتاب قانون در طب است. طبقه‌بندی ابن‌سینا در علوم در مدارس قرون میانی اروپا مورد استفاده فراوان بود.

یونسکو در 1980، در هزاره تولد وی به بزرگداشت زندگی و دستاوردهای او پرداخت، مدالی به نام او ضرب کرد و به خاطر سهم عظیم او در توسعه علمی نامش را گرامی داشت و به رسمیت شناخت.

جایزه ابن‌سینا برای اخلاق در علم به پیشنهاد جمهوری اسلامی ایران در سال 2002 توسط یونسکو برای گرامیداشت پژوهش و خدمات افراد و گروه‌هایی تأسیس شد که در زمینه اخلاق در علم فعالیت دارد. این جایزه نخستین بار در سال 2003 اهدا شد.

اخلاق در علم و فناوری برای یونسکو یک اولویت است یکی از اهداف راهبردی یونسکو "ارتقای اصول و معیارهای اخلاقی برای هدایت پیشرفت علمی و فن آورانه و دگرگونی اجتماعی"، مطابق با استراتژی میان مدت 2007 و 2002 است.

هدف از اعطای این جایزه نشان دادن اهیمت اخلاق در علم، کمک به تفکر عمیق درباره این مسئله و جلب توجه محافل علمی، دانشمندان و افکار عمومی نسبت به آن است. این جایزه به ویژه برای بزرگداشت دانشمندان جوان، کمک به شناسایی‌شان به خاطر کاری که کرده‌اند و مطرح کردن‌شان در سطح بین‌المللی تقدیم می‌شود.

جایزه مرکب است از:

(1)    یک مدال طلای ابن‌سینا همراه با یک گواهی؛

(2)    ده هزار دلار

(3)    یک هفته سفر علمی به ایران که شامل ایراد سخنرانی و معرفی و آشنایی با گروه‌های دانشگاهی خواهد بود. این سفر می‌تواند به دعوت کشورهای عضو دیگر ادامه پیدا کند تا به این ترتیب برنده جایزه و نیز فعالیت یونسکو در زمینه اخلاق در علم و فناوری را در سطح بین‌المللی وسیع تری بشناساند.

جایزه ابن‌سینا برای اخلاق علمی که هر دو سال یک بار اعطا می‌شود، از سال 2003، به ابتکار جمهوری اسلامی ایران و همکاری سازمان تربیتی، علمی و فرهنگی و آموزشی ملل متحد «یونسکو»، آغاز شده است. این جایزه به فعالیت‌های افراد و گروه‌هایی تعلق می‌گیرد که در زمینه اخلاق در علم و فناوری موفق به پژوهش‌های علمی ارزشمند شده باشند.

 

مقررات جایزه ابن‌سینا برای اخلاق در علم

 هدف

هدف از اعطای این جایزه گرامی‌داشتن فعالیت‌های افراد و گروه‌ها در زمینه اخلاق در علم، و همچنین تعریف، تدوین و اجرای چارچوب‌های اخلاقی برای پیشرفت‌های علوم و فناوری بر مبنای حفظ ارزش‌ها، احترام و رعایت حقوق بشر و کرامت انسانی می باشد. این فعالیت‌ها باید در راستای سیاست‌گذاری‌های یونسکو و در ارتباط با برنامه این سازمان در زمینه اخلاق در علم و فن آوری باشد.

 

 شیوه تعیین، مبلغ و دوره جایزه

الف) عنوان جایزه عبارت است از «جایزه ابن‌سینا برای اخلاق در علم»؛

ب) این جایزه، به ابتکار جمهوری اسلامی ایران پایه گذاری شده است و شامل 100000 دلار در هر دوره دوساله می باشد. مقدار این جایزه با مشارکت مدیرکل یونسکو و جمهوری اسلامی ایران، از سهم مجموع سپرده شده در حساب ویژه، براساس مقررات مالی یونسکو، و هزینه متحمل شدۀ حساب برای هزینه مدیریت جایزه تعیین می شود. برنده، علاوه بر مقدار جایزه نقدی مطرح شده، یک مدال طلایی از ابن سینا با سند رسمی دریافت خواهد کرد. هزینه های مرتبط با ملاحظات آکادمیک مشخص در بند 7.3 اساسنامه، به عهده این حساب نیست.

 

 شرایط

نامزدها (چه به صورت فرد یا گروه) باید با تحقیق های والایی در زمینه اخلاق در علم و فناوری شرکت کنند.

 

 تعیین برنده جایزه

برنده جایزه توسط دبیر کل یونسکو، براساس ارزیابی و نظر هیئت داوران بین المللی تعیین می‌شود.

 

 هیئت داوران

الف‌) هیئت داوران مرکب از سه عضو، از ملیت‌های متفاوت که یکی از آنها باید از منطقه جنوب‌غربی و مرکزی آسیا باشد، توسط مدیر کل یونسکو از میان اعضای کمیسیون جهانی اخلاق در علم و فناوری (COMEST) برگزیده می‌شوند و در هر دوره سه ساله اعضای COMEST تجدید خواهند شد.

ب) داوران خود شیوه کارشان را تعیین می‌کنند و فقط عضوی از دبیرخانه به انتخاب مدیر کل به آنان کمک می‌کنند. داوران کار خود را براساس اساسنامه انجام می دهند. تصمیم گیری نهایی درصورت امکان با اجماع آرا صورت می گیرد؛ درغیراین صورت رای گیری محرمانه با حداکثر آرا بدست می آید. عضوی که نامزدی از کشورش دارد نمی تواند در رای گیری حضور یابد.

ج) هیئت داوران بجز هزینه سفر و محل اقامت هیچ دستمزدی برای کارشان نمی گیرند. حداقل حضور دو نفر از داوران برای ادامه کار نیاز است.

د) هیئت داوران، یک ارزیابی از نامزدها و نظریاتی در مورد ایشان را، تا قبل از 1 سپتامبر از دومین سالِ هر دوسالانه، به مدیر کل یونسکو ارسال می کنند.

 

 نامزدی کاندیدها

هنگامی که موارد شایسته دریافت جایزه به دبیرخانه می‌رسد و منابع مالی مراسم مطابق ماده 2 ذکر شده در بالا تامین می‌شود، مدیرکل یونسکو پس از مشورت با کمیسیون‌های ملی از کشورهای عضو و از سازمان‌های غیردولتی بین‌المللی مرتبط با یونسکو دعوت می‌کند تا کاندیداهای خود را معرفی کنند. هر کشور عضو و سازمان غیردولتی فقط یک کاندیدا معرفی می‌کند.

 

 معرفی کاندیداها

دولت‌ها و سازمان‌های غیردولتی در حمایت از کاندیدای مورد نظر خود یک توصیه‌نامه تقدیم می‌کنند که مرکب خواهد بود از :

الف) شرحی درباره سابقه و دستاوردهای علمی کاندیدای موردنظر .

ب) خلاصه‌ای از کاری که برای بررسی تقدیم می‌گردد.

ج) تحلیلی درباره این که کار تقدیم شده برای بررسی به چه دلیل به پیشرفت پژوهش در زمینه اخلاق در علم و فن‌آوری کمک کرده است.

معرفی نامه‌ها باید به زبان انگلیسی یا فرانسوی و همراه یک شرح درباره زندگی و فعالیت کاندیدا باشد.

 

 روند اعطای جایزه

این جایزه توسط مدیرکل یونسکو در یک مراسم رسمی که به همین منظور برپا می‌گردد و در حضور نماینده دولت جمهوری اسلامی ایران اهدا می‌شود. به برنده یک چک به مبلغ جایزه، همراه با یک گواهی نامه و مدال تقدیم می شود.

 

 تجدیدنظر

هیچ تجدیدنظری درمورد تصمیم یونسکو در اهدای جایزه پذیرفته نیست. پزوپوزال های دریافت شده برای جایزه، افشا نخواهند شد.

 

 اصلاحات در مقررات جایزه

هرگونه پیشنهاد اصلاحی برای مقررات کنونی باید برای تصویب به کمیته اجرایی داده‌شود.


فرم نام نویسی:
فرمت pdf :
in English | in French
فرمت word:
in English | in French

آدرس دبیرخانه:
UNESCO
Avicenna Prize for Ethics in Science
Social and Human Sciences Sector
1 rue Miollis
75732 Paris Cedex 15 FRANCE
Tel.: +33 (0)1 45 68 38 57 / ext. 38 22
Fax: +33(0)1 45 68 55 15
E-mail: avicenna.prize(at)unesco.org




[1] . World commission on the Ethics of Scientific Knowledge qnd Technology

[2] . International Bioethics Conmittee

[3] . International Biothic Committee

 


 ابزار 
نقشه سایت نقشه سایت
نسخه چاپی
ارسال به دوستان ارسال به دوستان
انتقادات و پیشنهادات انتقادات و پیشنهادات
افزودن به آدرس‌های برگزیده افزودن به آدرس‌های برگزیده

طراحی سایت و پورتال، هاست و سرور اختصاصی - رادکام